اولین نشست تخصصی بررسی چالش های حفظ، احیا، توسعه و بهره‌برداری خردمندانه از منابع طبیعی منطقه سیستان در دانشگاه زابل برگزار شد

به گزارش روابط عمومی دانشگاه در راستای ایفای نقش آفرینی دانشگاه برای حل مشکلات محیط پیرامون "اولین نشست تخصصی بررسی چالشهای حفظ، احیاء، توسعه و بهره برداری خردمندانه از منابع طبیعی در منطقه سیستان با تأکید بر بهره‌گیری از دانش بومی، تجربیات بین‌المللی و راه حلهای مبتنی بر فنآوریهای نوین و نوآوری" در روز یکشنبه مورخ 4/3/1404 در سالن کنفرانس همایش های بین المللی دانشگاه زابل با حضور مسئولین اجرایی استانی، منطقه ای و اعضای هیات علمی دانشگاه، پژوهشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی منطقه برگزار شد.
در ابتدای جلسه دکتر احمدعلی کیخا، دبیر این نشست، ضمن بیان کلی مصائب و مسائل سیستان در حوزه منابع طبیعی و با اشاره به روند شکل گیری جلسه، به تشریح اهداف برگزاری آن پرداخت. در ادامه دکتر شریفه سرگلزایی و دکتر هادی گلوی با ارائه نتایج مطالعاتی در خصوص بررسی وضعیت موجود محیط طبیعی منطقه سیستان به طرح راهبردها و راهکارهای کلان مدیریت و برنامه ریزی و تصمیم گیری در این حوزه پرداختند. در ادامه دکتر مجید آجرلو، دانشیار گروه مرتع و آبخیزداری، به مسائل مرتبط با مرتع و ذینفعال آن اشاره نمودند و راهکارهای علمی و بین المللی در خصوص رفع این مشکلات ارائه کردند. همچنین دکتر وحید راهداری ضمن بررسی ابعاد مسئله گردوغبار در منطقه و تشریح شرایط آن، به ارائه راهکارهای اجرایی پرداخت.
در ادامه دکتر محمدرضا نارویی، رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سیستان ضمن تاکید بر اهداف جلسه، خواستار رسیدن به نتایج مورد مشترک و توافق سازمان های علمی و تحقیقاتی منطقه با سازمانهای متولی و اجرایی شد. همچنین دکتر مجتبی گنجعلی، عضو هیات علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سیستان، به مطالعات ارائه شده توسط سازمان تات (تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی) در سال 1403 اشاره نمود که در این مطالعات به بررسی مسائل سیستان و ارائه راهکارها پرداخته شده است و می تواند به عنوان مرجعی مورد توجه قرار گیرد.
دکتر بابک نصرتی، رئیس پژوهشگاه زابل، نیز ضمن تاکید بر استفاده از ظرفیت های مراکز علمی و تحقیقاتی منطقه برای حل چالش های حوزه منابع طبیعی سیستان، به استفاده تلفیقی از دانش بومی و تجربیات بین المللی در این خصوص اشاره نمود. همچنین ایشان بر بکارگیری بودجه های پژوهشی سازمان های متولی برای رفع بخشی از مشکلات تاکید نمود. ایشان با اشاره به اقدامات صورت گرفته در پژوهشگاه به عنوان الگوهایی اقتصادی برای توان افزایی ذینفعان حوزه منابع طبیعی در راستای کاهش اثرات مخرب انسانی این حوزه، بر آمادگی کامل این پژوهشگاه برای نقش آفرینی در این موضوع تاکید کرد.
مدیر کل اداره حفاظت محیط زیست استان سیستان و بلوچستان نیز تقدیر از دانشگاه برای برگزاری جلسه به مشکلات اصلی موجود در این حوزه نظیر گردوغبار و خشکسالی (با تاکید بر تالابهای بین اللملی هامون) اشاره نمودند. همچنین ایشان به تشریح پیچیدگی مسائل در حوزه اجرایی از منظر تعارض منافع، مصائب اجتماعی و فرهنگی پرداختند. دکتر محمد علیمرادی در بخش دیگری از سخنان خود به خواستار ارائه پیوست اجرایی برای حصول اطمینان از تبدیل صحیح نتایج تئوری به عملی، در طرح های پژوهشی مربوطه توسط پژوهشگران و جامعه علمی شدند. همچنین ایشان از جامعه علمی منطقه درخواست تهیه، تدوین و ارائه مستندات مختلف (مقاله، طرح، گزارش و ...) در خصوص اثرات اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و زیست محیطی خشکی تالابهای بین اللملی هامون به صورت متون دوزبانه (فارسی و انگلیسی) برای تنویر افکار ملی و بین المللی در خصوص اهمیت این موضوع داشتند و ایشان بر دریافت حقابه زیست محیط تالاب و امکان بازنگری در استفاده پساب فاضلاب شهری برای حفظ و احیا کمربند سبز منطقه تاکید نمودند.
دکتر حسین سرگزی، معاون فنی اداره کل منابع طبیعی و ابخیزداری استان، نیز ضمن تشکر جهت برگزاری جلسه بر ارائه راهکارهای خردمندانه در حوزه منابع طبیعی منطبق با واقعیات منطقه تاکید نمودند. ایشان خواستار روشن شدن جایگاه منابع طبیعی و مصائب مربوط به آن (نظیر طوفانهای گردوغبار، بیابازایی، چرای بی رویه، استفاده از آبهای زیرقشری و ...) در مدیریت منابع آب منطقه و تصمیم سازان سطوح بالاتر مدیریتی در این خصوص، شدند. ایشان با اشاره به مبلغ بسیار اندک بودجه بیابازدایی سال گذشته برای منطقه سیستان، عدم تحقق آن را نشانه ای از اولویت بندی نادرست مسائل حوزه منابع طبیعی در سطوح بالاتر دانستند. همچنین ایشان خواستار بکارگیری نتایج مطالعات پژوهشی در این حوزه برای آگاهی بخشی اجتماعی مردم منطقه شدند.

ایشان ضمن اعلام آمادگی اداره کل منابع طبیعی و ابخیزداری استان برای استفاده از ظرفیت محققین و پژوهشگران بومی در راستای نظارت بر طرح های اجرایی، درخواست ارائه پیشنهادات دقیق اجرایی از مراکز علمی و تحقیقات برای رفع مسائل منطقه و تشکیل و ادامه برگزاری جلسات با حضور همه ذیفعان و ذیمدخلان این حوزه شدند.
در این نشست سایر شرکت کنندگان نیز به بیان دیدگاه های خود پرداختند. از آین جمله آقای دکتر یوسف الهی، عضو هیات علمی دانشگاه زابل، به استفاده از ظرفیت بین المللی نظیر سازمان خواروبار جهانی در راستای بهبود معیشت ذینفعان اشاره نمودند. مهندس محمد طاهری، رئیس اداره بیابان زدایی، مهندسی و مطالعات اداره کل منابع طبیعی و ابخیزداری استان، نیز ضمن بیان مسائل مختلف موجود در حوزه منابع طبیعی منطقه سیستان و بر شمردن مشکلات عدیده موجود در این حوزه، عدم توجه کافی افکار عمومی به آثار و نتایج این مشکلات در بلند مدت نگران کننده دانست. همچنین همراستا نبودن و عدم تغییر در نگاه و رفتار ذینفعان و ذیمدخلان منطقه با توجه به تغییر شرایط زیست محیطی و اقلیمی اشاره نمود و رخداد اتفاقی موثر را تغییر در درک اجتماع و تصمیم گیران و مدیران سطوع مختلف منطقه ای و استانی دانست. همچنین دکتر هادی گلوی، عضو هیات علمی دانشگاه، نیز به وجود مطالعات در زمینه ریشه یابی مصائب سیستان در بُعد سازمانی اشاره کرد و یکی از ریشه های اصلی توسعه نیافتگی و عدم تاثیر طرح های مختلف را در عدم مدیریت یکپارچه و انسجام فراسازمانی در منطقه دانست.
رئیس دانشگاه زابل ضمن تشکر از کلیه شرکت کنندگان در این نشست هدف دانشگاه را از برگزاری آن، حرکت در راستای حل مسائل منطقه و ایفای نقشی علمی و تخصصی در راستای همگرایی مراکز علمی و تحقیقاتی با سازمان های اجرایی جهت هم افزایی موثر و کارا دانستند. ایشان ضمن تاکید بر مستندسازی نتایج این نشست ها و ارائه آن، پیشنهاد ایجاد «دبیرخانه دائمی همکاری های فراسازمانی برای توسعه پایدار سیستان» در حوزه معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه ارائه نمودند، این این پیشنهاد مورد موافقت همه اعضا قرار گرفت. به پیشنهاد دبیر نشست مقرر گردید از کلیه مراکز و سازمان ها یک نماینده در دبیرخانه حضور داشته باشد. همچنین ایشان بیان نمودند که مدیریت یکپارچه، قانون مصوب مجلس شورای اسلامی است.